Казат Акматов: Архат

Мани Ясо бир жеңи эндей күрөң-кызыл траппа чапанын, ошондой эле түстөгү жука таар топусун кийип алып, мейманкананы көздөй шашылды. Дөң ылдый чоңчоң арыштап келе жатса атасынын элеси көз алдына чала-була тартылат да, энесинин өңү такыр эсине келбейт. Ошенткен сайын өспүрүм ата-энесинин жүздөрүн көрүүгө кызыкты.

- Уулум, берекем! - деп Айзада ордунан биринчи учуп туруп уулун кучактай rалды. Бети- башынан өпкүлөп, атасына кезек бербей атты.

- Кандай?! — деди Саламат өзүнө кезек келгенде уулун бооруна кысып, Кандай турасың?

- Ом! Мани падме хум!

- Эмне, эмне? – деди Саламат оңтойсуз кызарып.

- «Өз тагдырың өз колунда» деген сөз.

- Ошентип учурашат бекен булар?

- Ооба, - деди Адилет атасынын жинин келтирбейин деп.

Байкаса атасы баягы эле Саламат – өзүнө бирдеме жакпай калса түз эле сүзө качырчудай.

- Боюң мага теңелген турбайбы, -деди атасы баласына, - келчи бери, теңешели.

- Алдагы чапаның кантет деги шөлбүрөп. Эмне кездемеден тигилген өзү? Такыр арыктап бүткөн турбайбы, каралдым десе. Айзада уулунун бети-башын сылагылап, чапанын кармалап көрдү.

- Курсагың ток жүрөсүңбү деги? Эмне тамак берет экен быякта?

- Ар кандай, апа.

- Спорт жок бекен? Эмне булчуңдарың шалбырайт.

Саламат баласын каруудан кармап өзүнө тартты.

- Быякта Дзюдонун үч түрүн сабак катары өтөбүз.

- Анда эмне булчуңуң жок?

-Койсоңчу, Саламат. Булчуңду коюп, башканы сурасаң! Ден соолугуң кандай балам? Эч жериң оорубайбы? Арууң кармаган жокпу деги?

- Эч жерим оорубайт, апа. Таштан байкем келген жокпу?

- Ал байкең деген доктор наук болом деп жанын сабап жүрөт. Америкага

командировкага кеткен. Жылдыз жеңең эки бала төрөп берген. Жакшы, аман-эсен турушат. И баса, мынакей сүрөттөрү.

Айзада чемоданынан бир топ сүрөт алып, уулуна берди.

- Сүрөттү анан биз кеткенде көр. Окуун эмне деген окуу, ошону айтып берчи андан көрө! - Атасы уулун стулга тартып отургузду.

- Чын эле эмне деген окуудасың каралдым? Таштан байкең ар кайсынын эле башын айтат, — деди апасы кошулуп.

Адилет апасын бир карап, атасын бир карап кыйналып турду:

- Толук айта албайм. Биздин окуу негизинен адилеттиктин окуусу.

- Догдурдун окуусу дебедиң беле үйдөн кетип атканда!

Саламат кызалаңдай түштү.

- Жашыруун жагы бар го окууңдун, ээ уулум? - деди Айзада абалды жумшартайын деп.

- Жашыруун жагы бар. Бирок, азыр өзүм да билбейм, апа. Жакында сынактан өтөм. Андан кийин көзүмдү ачышат....

- Көзүң эмне жабыкпы? Ачык эле турбайбы?!

- Акырын сүйлөчү, Саламат.

- Жо анан... Үйдөн эле сельхозду окуса болмок! Өзү ит-куштарга жакын эмес беле. Тилин билчү. Азыр ветврачтын баары акчаны тимеле шыпырып атат. Бир эле уколу алты жүз сом азыр! Часный мал доктур азыр тимеле чайпалат басалбай.

- Көзүңдү ачканы эмнеси, уулум. Аны бизге айтсаң болобу, же болбойбу?

- Азыр өзүм да билбейм, апа. Айтпай эле коёюнчу.

- Жо сен эмне деген сабактарды окудуң деги? Ошону айтчы!

- Астрономия, физика, метафизика, математика, астрология, медицина, философия, өтө көп предметтер...

Саламат уулуна эмне деп айтаарын билбей такалып турду. Анан ал оозун

камдап сүйлөгүчө Адилет озунуп.

- Жок, андай эмес ата. Бизде факультет деген болбойт. Бизде «багыт» деген болот.

Саламат уулун карап таңыркап калды:

- А сен кайдан билдиң менин эмне сураарымды?

- Окуп үйрөнүп атам. Физиогономия деген сабак бар. Адамдын ойлогон ою жүзүнөн окулуп турат.

Саламат уулун жийиркенгенсип карады:

- Дагы эмне деген өнөр үйрөндүң?

- Агни-йога багыты негизги багытым болот. Азыр медитация менен салмагымды он килого дейре төмөндөтө алам. Учууга жакындап калдым.

- Кой, балам! – деди Айзада чочуп. - Кел отурчу, мобул тамактардан жечи.

Үйдүн тамагын сагындың го. Келегой. Салмагынды эмнеге жоготосун кокуй. Ден соолугуна зыян болбойбу.

Адилет каттама май токочтон үзүп оозуна салды.

- Жанагы Таштан деген дөөдүрөк чаргытып ар нерсени айтканда эле түшүнгөм, мунун окуусу окуу эмес экенин. Беш жыл болду, жыл сайын акча салам. Кана майнабы? Кана?!

- Эми азыр окуусун бүтө элек да, э кудай! Жөн эле демите бересиңби?