Казат Акматов: Архат

-Нетук, бул балага бүгүн жаңы ат берилет. Ошон үчүн бир тал чачын калтырбай ал. дады. Чачтарач бош отурган экен, дароо тура келди да, Адилетти төбө чачтан тутамдады.

 - Кандай сонун чач экен! Муну кескенде колум бир кубанат дейсиң! Отур, кулунум! Көзүңдү чылк жум!

Нетук тилин сунуп алып, чоң кара кайчы менен кой кырккансып ишке киришти. Кайчысы мокок экен, улам чачын жулган сайын Адилет онтолоп ийип, башын качырат.

 -Сага жакпай атамынбы, кулунум. Аз калды го! Көрсө эч кандай аз калбаптыр. Бир сыйра оортопондоп кыркып алган соң Нетук баланын башына ысык суудан жаба куйду эле, Адилет чаңырып ийе жаздады.

- Мен сага эч жамандык кылганым жок, кулунум! Кайдан келгенсиң өзүң?

Адилет башын ийнине катып жооп берген жок.

- Кайдан келдиң дейм?! Нетук Баланы кулактан алды.

- Кыргызстандан. Аа-ай!

-Ошондой десең. Бизде мындай чимкирик бала жок эле дейм да. Бирок Кыргызстан дегенди билбейт экем.

Чачты жибитип алып Нетук эми мастерок сыяктуу үч бурчтук устара менен кырып кирди. Мурдунан киңкилдеп ырдап, баланы тегеренип, өзүнчө эле моокуму канып иштеп атты.

- Мынакей! -деди бир кезде ал. Башың бышкан коондой болуп калды. Бирок мен коонду кинодон эле көргөм. Силерде коон деген болобу?

-Болот, - деди Адилет алаканы менен башын сыйпалап.

 Адилет өйдө туруп, чачтарачтын күзгүсүнө каранды эле өзүнүн кебетесин көрө коюп беттери капыстан дуу дей түштү. Андан соң ушул храмда кумурскадай кыбырап жүргөн миндеген адамдарга дароо опокшош болуп калганына таңыркап бир далайга күзгүдөн көзүн ала албай турду. Капкара чачтарын тасырайта алып салгандан кийин баланын музоо кирпик чоң көздөрү ого бетер алайып, каректери ого бетер терең чөгүп, ого бетер муңайым карап калгансыйт.

Баягы эле Дей Адилетти ээрчитип алып экинчи кабатка алып чыкты да, ичи китептерге толгон бир бөлмөгө киргизди.

- Лама Цу бул баланын атын таап келүүгө жиберди, - деди Дей бөлмөдө отурган монахка Адилет бөлмөгө кирбей ооздо калган эле, кызыкканынан акырын кирип ичкериге баш бакты. Сары көйнөкчөн монах бир чоң китепти барактап аткан экен. Китептеги астрологиялык маалыматтарды ал Дей берген кагаздагы жазууларга салыштырып карап атты.

- О! - деди бир кезде монах сөөмөйүн көтөрүп, анан дароо Адилетке жүзүн бурду,

- Сириус багымында төрөлгөн бала турбайбы! Аты мынакей: «Мани Ясо!». Өтө ыйык аттардын бири! Көтөрө аласынбы?

Тибетче берген суроого Адилет түшүнө алган жок. Ошон үчүн унчукпай жылмайып койду. «Мани Ясо!» деди ал өзүнүн жаңы атын ичинен кайталап. «Мани Ясо».

- Тамак жей турган жайынды көрсөтөм. Андан кийин окуу ордуна барасын.

 Дей эми Мани Ясону андан ары ээрчитип жөнөдү. Бала бу сапар эң эле оңтойсуз басып баратты. Биринчиден чачы жок, экинчиден кийген кийимдери балбырайт, шөлбүрөйт, кадим жылаңач кетип бараткансыйт. Жан-жакада тургандардын бардыгы бу кайдан келген шумдук деп тиктегенсийт. Болгондо да идиш аяк, буюм-теримдерин бир пакетке салып көтөрүп алган. Анысы баскан сайын кылдырт-кылдырт этет. Акыры жүрүп эң башталгыч классты таап келишти. Ичинде жапыз столдор, анан отура турган эки кабат калың жаздыктар. Он чактыдай бала бир нерсе жазып отурушат. Алды жакта кара такта илинип, мугалим болсо балдардын арт жагында нары-бери басып жүргөн экен.

«Мани Ясо» деди Адилет мугалимге кол куушуруп, бирок мугалим ханзуча сүйлөп туруп алды. Көрсө бу кытай тилинде уюшулган башталгыч класс экен. Мани Ясо англис тилинде сурайт, мугалим түшүнбөйт. Дей болсо баланы эшиктен киргизе коюп эле жылт койгон. Мугалим ошого жини келип атты окшойт. Ханзуча бек-бек сүйлөнүп, акырында чоочун баланы ээрчитип барып өз классын таап берди. Ал жерде көбүнчө индус балдар отурганын байкады Мани Ясо. Кара-кызыл жүздүү, шуру боолуу кызыл топучан мугалим да индус окшоду. Англис тилин көмөкөйлөп жумшак сүйлөп, жаңы балага бир топко орун тандады.

- Алды жакабы же артка отурганды каалайсызбы? - деди ал Мани Ясого жылмайып.

- Ортого отурсам болобу? - деди бала.

- Окей! Сиздин орточул экениңизди байкадым. Отуруңуз. Бизде орун көп. Болгону, азырынча алты бала бир класста окуйсуңар.