Эрмек үчүн

– Келейин, – деди да, Арина чыгып кетти.

Кийин, дал кечки саат ондо келип, Арина аныкынан таң куланөөк болгондо кетти.

Гомозов аны экинчи ирет чакырган жок, отуз тыйынын да бербеди. Ал чакыртпай өзү келди, келгенде да аңкайып, кыңк этпей келип, Гомозовдун жанына унчукпай туруп калды. Гомозов койкасынан турбай, ага карады да, дубал жакка жылып:

– Отур, – деди.

Арина отурганда, ал:

– Сен бар го алигини оозуңан чыгарба. Жан билбесин! Бирөө билип койсо мага жаман болот… мен жаш эмесмин, сен да… Түшүнөсүңбү?

Түшүнөм дегенсип, Арина башын ийкеп койду.

Узатып жатып, Гомозов ага жамагын деп кийимин берди да, дагы эскертти:

– Бир да жан билүүчү болбосун!

Байланышын жан бүткөндүн баарынан жашырып, экөө ошентип жашай баштады. Арина ага түн ичинде уурданып жылып келет, бийлик бүт өз колуна өткөн эмече ырай кылып, ал Аринаны кабыл алат да, кээде жашырып-жаппай:

– Иреңиң мындай жаман болорбу! – дейт.

Арина ага унчукпай, айыптуу эмече жылмая күлүмсүрөйт да, берки берген жумушту дайыма ала кетет.

Алар анда-санда көрүшөт. Кээде Гомозов, станциядан жолугушуп калганда, ага күбүрөп:

– Бүгүн келгин… – дейт.

Зарылдыгын өзү түшүнө баштаган милдетин орундатканы келгенсип, чаар иреңин томсортуп, Арина ага моюн сунуп келет. А үйүнө келатканда, кайта дагы айыптуу, корккон эмече жылдызы өчөт, анын иреңинин андай болгону Гомозовго көнүмүш нерсе эле. Кээде ал кайдагы бир бурчка же жыгачтын далдасына токтоп, көпкө дейре талааны карап турат. Талаада караңгы түн, тунжурап жымжырт болуп тургандыктан, жүрөгү оозуна тыгылат.

Бир жолу кечки поездди жөнөтүп коюп, станциянын чоңдору Матвей Егоровичтин квартирасынын терезесинин алды жагындагы бакта, теректердин көлөкөсүнө отуруп чай иче башташты.

Ысык күндөрдө алар көп жолу ошентише турган, канткени менен алардын көңүлсүз турмушунда антип чай ичкендери эрмек болчу эле. Чай ичип отурушту да, поездден көргөн-билгендерин сүйлөп бүтүрүп, унчукпай калышты.

– Кечээгиден бүгүн ысыгыраак болуп турат, – деди Матвей Егорович, бир колу менен бош стаканды зайыбына берип, бир колу менен бетинин терин аарчып.

Зайыбы стаканды алып жатып:

– Зериккенден ысыгыраак көрүнүп жатат… – деди.

– Гм! Бул айтканың туура… Мындай учурда карта жакшы… бирок үч гана кишибиз…

Николай Петрович далысын күйшөдү да, көзүн жылчыйтып, тактап сүйлөдү:

– Шопенгауэрдин сөзү менен айтканда, карта ойноо – акылдын мажүрөөлүгү.

– Кыйын айткан экен! – деп элжиреп кетти Матвей Егорович. – Кандай эле? Акылдын мажүрөөлүгү… ырас! Ким айткан дедиңиз?

– Шопенгауэр, немец философ…

– Фи-лософпу? Мм…

– А философ дегендер университеттерде кызмат кылабы? – деп билгиси келди Софья Ивановна.

– Сизге кандай деп түшүндүрсөм? Философ чин эмес, а… мындайча айтканда, тубаса зээндүүлүк… ойлоого, ар нерсенин кандай башталып, кандай бүтөөрүн издөөгө жөндөмдүү болуп төрөлгөн ар бир адам… философ боло алат. Албетте, университеттерде да философтор бар… бирок жөн эле мындайынча … темир жолдо да философтор болушу мүмкүн.

– Жанагы университеттерде иштегендери маянаны көп алышабы?

– Акылына жараша…

– Төртүнчү киши болсо, сонун тамаша кылат элек! – деди Матвей Егорович улутунуп.

Сөз ушуну менен токтоп калды.

Көпкөк асманда торгой сайрайт, теректе бутактан бутакка секирип конуп, малиновка чыйпылдайт. Бөлмөдөн баланын ыйлаганы угулат.

– Арина андабы? – деп сурайт Матвей Егорович.

– Албетте… – деп гана жооп кайтарат зайыбы ага.

– Тиги Арина өзгөчө катын, байкап коюңуз, Николай Петрович…

– Өзгөчөлүк – кедери кеткендиктин биринчи белгиси, – дейт Николай Петрович, ичинен өзүнчө сүйлөгөнсүп, көп ойлонгон акылдуу кишиче.

– Кандай? – деп жандана түшөт начальник.

Николай Петрович санат сөзүн түшүнүктүү кылып кайталаганда, ал көзүн кыбыңдатып жүлжүйтөт да, Софья Ивановна муңканып сүйлөй баштайт: