Эрмек үчүн

– Окуганыңызды сиз такыр унутпайт экенсиз… а мен бүгүн окуганымы эртең эле унутуп коём, эсимде такыр эчтеме калбайт… Бая күнү эле «Нива» китепчесинен кандайдыр эң кызык, тамашалуу бирдеме окудум эле, а эмне окуганымын бир сөзү да эсимде жок!

– Өнөкөт, – деп кыска гана түшүндүрдү Николай Петрович.

– Жок, бул жакшыраак жанагыдан… ким эле? Шопенгауэрден… – дейт Матвей Егорович күлүңдөп. – Демек, жаңынын баары эскирет экен да!

– Эскинин баары да жаңырат, анткени бир акын айткан экен: «Ырас, болмуштун даанышмандыгы үнөмдүү: анда жаңынын баары эскиден тигилет».

– Шайтандыкы-ой! Бу сиздин сөзүңүз кандай… жөн эле чууруп турат экен!

Матвей Егорович маашыр болуп күлөт, зайыбы жайдары күлүңдөйт, а Николай Петрович корстон болот да, анысын билдиргиси келбегени менен билдирип коёт.

– Жанагы мажүрөөлүк жөнүндө ким айткан эле?

– Барятинский, акын.

– А экинчиси ким эле?

– Фофанов, ал да акын.

– Кыйын кишилер экен! – деп, Матвей Еговорич акындарды кубаттайт да, маашыр болгондой күлүңдөп, эки сап ырды кыңылдап кайталайт.

Зеригүү аларды ойнотуп тургансыйт, – бир паска аларды кучагынан чыгарып жиберип, кайра кыса кучактайт. Ошондо алар, чай ичүү ого бетер күчөткөн ысыктан ынтыгып, кайта дагы унчукпай турушат.

Талаада жалаң гана күн.

– Баса, Арина тууралуу сүйлөй баштабадым беле, – деп эстей коёт Матвей Егорович. – Абдан кызык катын, ага карап туруп таң калам. Бирдеме ындынын өчүрүп койгонсуйт, күлбөйт, ырдабайт, аз сүйлөйт… кандайдыр маңыроо сыяктанат. Анткени менен, абдан жакшы иштейт, билесизби, Леля менен ушундай убара болот, баланы ушундай багат…

Сөзүмү Арина терезеден угуп койбогой эле деп, ал акырын сүйлөйт. Малайды көөп кетпесин десең, аны көрүнөө мактоого болбой турганын ал жакшы билет. Көп нерсени билген эмече кабагын чытып, зайыбы анын сөзүн бөлүп жиберет:

– Сен сүйлөбөй эле кой… ал тууралуу сен көп нерсени билбейсиң!

Сени сүйүп,

Сага күйүп

Азгырылдым,

О, шайтаным!

– деп, Николай Петрович столду кашык менен тыкылдатып, күүгө келтирип айтат да, күлүмсүрөп коёт.

– Эмне, кандай дедиңиз? Арина… жо, жок, экөөң тең калп айтасың! – дейт да, Матвей Егорович каткырып калат. Эки жаагы бүлкүлдөп, маңдайынан тер агып кетет.

– Андай иш менен такыр тамаша кылууга болбойт! – деп токтотот зайыбы аны. – Биринчиден, ымыркай баланы багат; экинчиден, нандын кандай болгонун көрдүңбү? Өтө ачытып, күйгүзүп жибериптир… А эмне себептен?

– Ырас эле, нан демейдегидей эмес… ага айтыш керек! Бирок кудай акы! Жанагы… андай болот экен деп күткөн эмес элем! Арина го камыр! Атаа оңбогур-ая! А беркиси ким! Лукашкабы? Картаң шайтанды мен маскара кылайын! Же берки Ягодкабы? А-а, кызыл ээк!

– Гомозов… – деп гана тим болду Николай Петрович.

– Койчу? Ошондой улгайып калган кишиби? О-о? Сиз анчейин эле оюңуздан чыгарып айтып жатасыз го, я?

Бул оор тырмап күлөрлүк тарых Матвей Егоровичке жага бербей калды. Ал бир туруп көзүнөн жаш акканча күлөт, бир туруп ашык болгондорго катуу айтыш керек деп мостоюп калат; анан ал экөөнүн эзилише сүйлөшкөнүн элестетет да, кайта дагы каткырыгы таш жарып күлөт.

Акырында, ал кызыгып кетет. Анда Николай Петровичтин иреңи томсоруп, Софья Ивановна эрин кагып коёт.

– Атаа шайтандар-ая! Силерди бир шылдың кылайын! Кызык болот… – деп, Матвей Егорович дале койбойт.

Лука келет да:

– Телеграф тыкылдап жатат… – дейт.

– Азыр, балам. Кырк экинчи поездди чакырып коңгуроо как.

Лука поездди чакырып коңгуроо кагып жаткан станцияга бир аздан кийин жардамчысы менен келет. Николай Петрович аппараттын жанынан отуруп, коңшулаш станциядан: «№ 42 поездди жөнөтүүгө мүмкүнбү?» – деп сурайт, а начальниги күлүңдөп, конторада арыбери басып жүрөт да:

– А шайтандарды экөөбүз куп гана тамаша кылалы… канткен менен эрмек үчүн, анча-мынча күлөбүз да… – дейт.