Бейтааныш аялдын каты

Баары мени жакшы көрүшчү эле. Сен гана, жалгыз сен гана унутуп таштабадыңбы, сен гана, жалгыз сен гана ошентип такыр тааныбай койбодуңбу, жаным!..

Балам өлдү, экөөбүздүн балабыз өлдү. Эми сенден башка бул дүйнөдө сүйгөнүм жок. Бирок эч качан тааныбасаң, өмүр жолуң меникине кошулбай жандап өтүп, түбөлүк күттүрүп тебелеп-тепсеп улам алыстагандан алыстап баратсаң, деги сен мен үчүн кимсиң? Сымаптай мөлтүлдөп колго турбас сени өмүрүмдө бир жолу кармадым го, сенден бала алып калдым го десем, ал да бир түнү кылчайбастан кете берди. Ал саякатка кетти, мени унутту, экинчи кайрылып келбейт. Мен эми жападан жалгыз калдым, мындай жалгыздык башыман өтпөгөн.

Балаң өлгөн соң сенден мага эчтеме калбады, жадегенде бир ооз сөз жазылган алакандай кагазың жок. Эгер көзүңчө бирөө мени атыман чакырса, кулагына куру жаңырыктай угулар эле. Сен үчүн өлүк болсом, өлүмдү издебегенде эмне кылам? Сен менден кеткен соң мен сенден кетпегенде не кылам? Жок, сүйгөнүм, сени күнөөлөбөйм, куттуу үйүңдү кайгым менен караңгылаткым жок. Коркпой эле кой, арманымы айтып, сени жадатпайын. Бирок балам өлүп, кароосуз жаткан чакта өмүрүмдө бир жолу ичимди куйкалаган бугумду ый аралаш төгүп айтайын да. Жок дегенде сени менен бир эркимче сүйлөшөйүн, анан өзүм эле унчуктурбас караңгы көргө түшөм. Жаныңда эле жүрүп үн катпай келгендей мындан ары да үн катпас болом. Бирок көзүм тирүү кезинде бул үнүмдү угузбайм. Бул керээзимди, сени башка эч бир сүйбөгөндөй сүйүп жүрүп, бу дүйнөдөн кеткен аялдын керээзин мен өлгөн соң окуйсуң. Сен ал аялды эч качан тааныбадың. Ал өлөр өлгөнчө сени күттү, бирок сен чакырбадың. Балким, ушул керээзимди окуп алып чакырарсың, бирок мүрзөдө жатып үнүңдү укпайм го, өмүрүмдө биринчи жолу сага тил албай койгонум ошол болор. Сен мага эчтемени калтырбаган сыңары мен да сага сүрөтүмдү да, эстелик болор бир белгими да калтырбай кетип баратам. Сен мени эч качан тааныбадың эле, эми тааныбай калганың ошол. Тирүүмдө тагдырым ушундай болду эле, өлгөнүмдө да ошондой болсун. Өлөр алдымда сени чакыргым келбейт. Бул дүйнөдөн өтүп баратам, сен менин атымды да, өң-түспөлүмдү да билбей калганың ошол. Өлүмдөн коркпойм, анткени алыстагы сен ага кейибейсиң. Эгер менин өлгөнүмө сен кейисең, мен минтип өлбөйт элем.

Дагы узартып жазууга алым жок... Башым зыңгырап, бүткөн боюм салмактанат... Оорубаган жерим жок, чыйрыгып отурам... Жатпасам болор эмес. Бул кыйноо жакында бүтөр дейм. Тагдыр мага жадегенде бир жолу боору ооруп, баламдын сөөгүн көргө алып кетишкенин көрсөтпөс... Болду, жаза албайм... Кош бол, жаным, кош, ыраазымын сага... Өткөнгө кейибейм, баары жакшы өттү... жаным чыкканча сага ыраазылыгым оозуман түшпөйт. Айтайын дегенимди бүт айтып алганга жеңилденип калдым. Сени канчалык берилип сүйгөнүмү эми билерсиң, билбесең да баамдарсың жана менин сүйүүм сага оордук келтирбейт. Өлгөнүмдү билбей калганың мени жубатат. Сенин таң-тамаша, жарык турмушуң өзгөрбөйт. Менин өлүмүм аны көөлөбөйт. Ошондуктан өлүш жеңил, сүйгөнүм!

Бирок ким... ким туулган күнүңдө сага ак розаларды жиберип турар экен? Оо, жаным вазаң бош калып, жылына бир жолу сага жетип туруучу өмүрүмдүн алсыз илеби да кошо жок болот ээ! Жаным, уксаң, суранам, бул менин эң биринчи жана эң азыркы сураганым, ар жылы туулган күнүңдө ак розаларды сатып келип, вазаңа салып кой, туулган күнүндө адам өзүн ойлойт эмеспи... мен үчүн ошону аткара жүрсөң. Жакыны өлсө, жылына бир жолу куран окуган адамдардай сен да жылына бир жолу менин керээзимди аткара жүр. Кудай бар дегенге мен ишенбей калдым, мага куран окугандын кереги жок, сага гана ишенем, сени гана сүйөм, ошол үчүн көңүлүңдө жашасам дейм... Жаныңда эле жүрүп өмүр бою билинбеген сыңары жылына бир эле жолу мени эскерип койсоң, мен ыраазымын... Же сүйгөнүм, ушул өтүнүчүмдү жерде калтырбасаң экен. Бул өтүнүчүм эң биринчи... жана эң акыркы... Ыраазымын сага... Сүйөм сени... сүйөм... кош...»

Жазуучу Р. мууну бошоп, колу титиреп, катты койду да, көпкө тунжурап ойлонуп калды. Коңшу квартирадагы кичинекей кызды, анан көчөдөн жолуккан кызды, анан түнкү кабарэден ээрчитип келген аялды элес-булас эсине түшүрдү. Суу түбүндөгү таш кубулуп көрүнгөндөй бул элестер да үзүлүп-үзүлүп булаңгыр элестейт. Желге титиреген шамдын алсыз жарыгынан түшкөн көлөкө сыяктанып бирде көрүнө калып, кайра жоголуп, эске түшкөндөрү дааналанбады. Ал оюнда эмес, туюк сезиминде эстеди, бирок айкындап эсине келтире албады. Баары өңүндө эмес, түшүндө гана болгондой сезилет.