Стефан Цвейг
Бейтааныш аялдын каты
Сенден алыс жашай албастыгым ушул акыркы күнү бөтөнчө катуу сезилди. Жардам издеп өзүңдөн башка кимге бармакмын? Оюм чаржайыт эле, деги ошол сааттарда жөндүүрөөк ойлоого жарамдуу белем? Андаймын деп айталбайм. Эмне экенимди билбейм, апам кай жаккадыр кетип калды, мектепке кийип барган кийимим менен сеникине бет алдым. Жок, мен анда өзүм басып барбадым, башка бир күч эшигиңе түртүп баратты. Калтырап-титиреп араң бут шилтейм. Кандай ой менен баратканымды билбейм деп айтпадымбы. Бул алдыңа тизе бүгүп жыгылып отуң менен кирип, күлүң менен чыгайын, күң кылсаң да мени алып кал деп жалынмакмынбы?.. Он беш жашар кыздын антип жүгөнсүз кыялга мас болгонуна күлөрсүң. Бирок ошондо суук аянтчада дирилдеп, кадам шилтей албай коркуп турганымды, антсе да көз көргүс, акыл жеткис күчтүн түрткүсүндө сага баратканымды көрсөң; денемден жулуп алып жаткансып, калтыраган колумду араңдан зорго жогору көтөргөнүмдү өзүмдү өзүм зордоп-кыйнап коңгуроонун кнопкасын басканымды көрсөң, күлбөс элең, сүйгөнүм. Оо, ал учур үч-төрт секундга гана созулса да мага өтпөс узак убакыт, азаптуу кыйын күрөш болду. Коңгуроонун чыр эткен ачуу үнү азыр да кулагыма угулуп турат. Коңгуроодон кийин кулак-мурунду кескендей жымжырт боло түштү. Жүрөгүмдүн кагышы, канымдын жүрүшү токтоп, сенин басканың угулабы деп калтаарып кулак төшөдүм.
Бирок сен чыккан жоксуң. Эч ким чыкпады. Сен үйүңдө жок болсоң керек, Иоганн базарга кеткен окшойт. Бутумдун учу менен уурдана басып, аңгырап ээн калган квартирабызга кайра кирдим да, бир таңылчактын үстүнө жыгылдым. Наати төрт кадам жер басканга калың жарды малтап, нечен саат узак жол жүргөндөй чарчадым. Бирок ошентип алсырап жатсам да, тигилер мени алып кете электе сага жолугуп, сүйлөшүп калайын деген чечкиндүү ой көкүрөгүмдөн кетпеди. Ишенип кой, ал оюмдун тазалыгына, ага жан жыргалын эңсеткен эч кандай булганыч сезим аралашпагандыгына карганып, касам ич десең да качпайм. Ал кезде менде кайдагы сезим, сени көрсөм жабышкактай жабышып-жалбарсам дегенден башка эч оюм жок. Ошол коркунучтуу узун түндө таң атканча сени күттүм. Апам төшөгүнө жатып уктары менен жылт оозгу бөлмөгө чыктым да, келишиңди күтүп тыңшап отурдум. Январдын аяздуу түнүндө таңды таң атканча кирпиктүү көзүм какпадым. Тырп этерге алым калбады, бүткөн боюм сыздап ооруйт. Отурарга орундук жок, каалганын таман алдынан ырылдаган суук желге капталып, муздак полду кучактай үстөмөнүмөн сулап жаттым. Үстүмдө жука жалаң көйнөк, кайгыга күйүп жатканым муздак пол. Жылынып уктап кетпейин, дабышыңды туйбай калбайын деп жамынчы алган эмесмин. Бүткөн боюм зыркырайт, бүрүшүп колум калчылдап өйдө тура калам, кайра жатам. Ошентип, ошол азаптуу караңгы түндө жаман кыйналдым, бирок күттүм сени. Күтө бердим... Өз таалайымды да ал түнү сени күткөнчөлүк күткөн эместирмин.
Акыры, таңга маал саат эки же үч ченде төмөндөн чоң дарбаза ачылгандай болду да, анан тепкичтен чыгып келаткан дабыш угулду. Суукта титиреп отурсам да, денеми өрт алгандай боло түштүм. Алдыңан чыга калып, бутуңа жыгылайын деп каалганы кыңайта ачып койдум... Эси жок жаным, анда эчтемеден кайра тартпас абалда элем. Дабыш жакын келип, шамдын жалыны жылт этти. Боюмду токтото албай калчылдап, каалганын туткасына жармаштым. Сенби, же?..
Ооба, сен экенсиң, жаным. Бирок жалгыз эмес экенсиң. Жибек көйнөктүн шуудурагын, шыңк эткен ойнок күлкү, бас чыккан сенин коңур үнүң угулду, үйүңө бир аял менен келатыпсың.
Ошол түнү кандай гана азапты тартпадым. Эртеси эртең менен саат сегизде мени Инсбрукка алып кетишти. Аларга каршылашар алым калган эмес.
Өткөн түнү балам өлдү. Алдыда көрөр күн, ичер суу болсо дагы жалгыз калдым. Эртең кара кийинген чоочун сөлдөйгөн кишилер келет. Ала келишкен табытка жалгызымды жаткырышат. Жакшы санаалаш жолдош-жоролор да болор, гүл ала келишер. Бирок табытка коюлуучу гүлдүн эмнеси сонун, эмнеси жакшы? Менин көңүлүмдү жубатып кайрат айтышар, кайрат... Ооба, куру сөз... Бирок алардын мага кандай жардамы тиет? Тарап кетишет, анан мен шордуу жападан- жалгыз калам. Эл ичинде жалгыздыктан жаман эмне бар. Мен муну баягы Инсбрукта жашагандагы узак көрүнгөн эки жыл ичинде эле сезгем. Аерге көчүп барганыбызда он алтыга толгом. Ал жылдары өз үйүмдө жашасам да камакта отургансып, элден чыгып калганмын. Мүнөзүнүн түнттүгү жана момундугу бу чөлкөмдө жок өгөй атам мени менен жакшы мамиледе болучу. Апам болсо кылмышын актай албаган күнөөкөрдөн бетер алды-артыма чыгып, үйрүлүп оюм менен болду. Боз балдар артыман калбай тегеректешет, бирок эч кимисин жаныма жуутпадым, өжөрлөнүп көгөрүп өзүмөн алыстаттым. Сенден алыста жүрүп бактылуу болууну каалабадым, өзүмө өзүм азап тилеп, жалгыздыктын караңгы туюгунда тумчугуп жок болоюн дегем. Мага арнап сатып келишкен жаңы кийимдерди кийбейм: концерттерге, театрга, же шайыр топко кошулуп шаар сыртына сейилге барбайм. Үйдөн көп чыкпайм. Ишенесиңби, жаным, эки жыл жашаган ошол шаардын он көчөсүн ажырата билбейм. Сага жетпейм, алысмын, көрбөйм, андай болгон соң мага күлкү-шаттыктын кереги эмне. Кайгы тартам, кайгы тилейм, өз канымды улам оор азапка салгым келет. Ага кошумча эч ким мени оюмдан алагды кылбаса экен деп тилөөчүмүн, сен деп зар какшап жүрүп өтсөм дейм.