Кудайдын тизмесинин катасы бар

ТАБЫЛДЫ МУКАНОВДУН ӨЛҮМҮНӨ ЭКИ ЫР

I
Чачтарындай ал акын
Тармал ырды жазчу эле,
Шылуундарга уйкашпай
Калган ырды жазчу эле.

Ойку-кайкы сабындай
Оң түшпөдү жолу да.
Аз келгенсип аламан
Тепти футбол тобундай.

Калп каңырык түтөтүп,
Каражанды жебейли:
Өттү-кетти бир акын
Өз бала эмес, өгөйдөй.

Жол бербедиң сен да ага,
Кол бербедим мен да ага.
Тааныгансып тентегин
Тартты өзүнө Жер гана…

II
Керексиз кейүү мында, аёо мында,
Керексиз кермек көзжаш аягында.
Жетеси акын эле… тагдыр аны
Жетелеп кудум сакур таягындай
Бастырды талаа-түздү, ойду-дөңдү
Так ушул жерге келип болдум деди.

Болдубу? Кайрылыш жок, айрылыш бар,
Боздомуш болгон түрптү койгула эми!

Ал кетти аян күтүп жашылданып
Ай тийген арабызга батырбадык.
Бир кезде жем жеш үчүн жерге түшкөн
Бийикте бийлик жетпес акын жаны:
Далайга бузуп биздин уйкубузду,
Далайга алар биздин тынчыбызды.
1983-ж.

* * *

Өткөн күндөр күүгүм менен бир кирип,
Күжүлдөшөт мас достордой чуу салып.
Жаш мезгилди жашообзуга пир кылып
Жаман эмес, аздык-көптүр дууладык.

Өткөн мезгил жылдыз менен бир чыгып,
Себет менин сезимиме ак жарык.
Кылыч болуп кынга сыйбай курчуду
Кыялга мас кыз мезгилдин аттары.

Жаш жаныма тардык кылып бүтүн жер,
Миңди көздөп, бирди дагы бүтурбөй,
Жашам келдим… А жашоонун себеби
Көздөрүмдү ачыштырат түтүндөй.

Өткөн күндөр калкып чыгып кайдагы
Мени айлантат арзыбаган наркына.
Айтор достор, чоңбу же бир майдабы
Ар өлүмдүн өз күрөшү бар тура…
1973-ж.

БАЛАЛЫК

Таңыркадым дүйнөгө мен
Таш сыяктуу дал болуп.
Жел жүрбөстөн желбиреди,
Апакемдин шал жоолук.

Жомоктогу таңдар атты,
Суулар акты мүрөктөй.
Аскалардын шуулдагы
Арбап алды жүрөктү.

Сезип турдум алыс жакта
Да бир өлкө бардыгын:
Шарт-шурт эткен таңазандан
Көлмо менен чалгы үну.

Карап турдум шүүдүрүмдөн
Мен басалек издерим
Чарт жарылып бүчүрлөрдөй,
Эалбырт эте түшкөнүн.

Чыдабадым жанып кеттим,
Жарып алдым үнүмдү.
Жаңырыгын алып кетти
Батар күндүн күүгүмү.

“Эски дептер” жыйнагынан, 2008-ж.

КЫШ

Жел жүрөт – жел ойгонот.
Жымжырттык эчкиргени
камданат. Кар алдында
калгандай эч ким мени

жоктобойт. О, сен аны
ойлобо, эстен чыгар!
Жылтырайт терезелер
Жаш толгон көздөр сыңар.

Кар басып чуңкур, түздү,
короону шамал тинтет,
түнт түтүн түрмөктөлүп
алыстайт бу тирликтен.

Көөдөндө тилсиз булбул –
өрөпкүп жүрөк качат.
Дүйнөдө жол бүткөндөр
күтүүдө сыяктанат.

Керексиз качандыр бир
Карт баскан жараны ачыш…
…Кайдандыр башка бирөө
башка итти авалатат…

КОРОЛЬ ЛИР

Карга каак деп, кузгун куук деп көрүнбөй,
Качантадан тирлик изи жок өңдүү,
Какыраган Арабия чөлүндө
Каңгып жүрдү картаялек Король Лир.

Кайда баары? Кана баары? Каякта?..
Таажымды бер мен падыша кездеги.
Булут жылат жараланган канаттай,
Аны сатып жибергенин эстеди.

Какырайт чөл… кайда башы, аягы?
Кайда батат картаялек Король Лир?
Ата журтун, араб элин, аялын
Алмаштырган сыйлыгына Нобелдин.

Караан да жок, адам да жок бир дагы,
Кудай да жок! Болсо, кимди унутту?
Ардактаган досун, жакын тууганын
Алмаштырган сыйлыгына клубдун.

Кең дүйнөлөр келип улам эсине,
Чөл дүйнөгө айланганын түшүнүп.
Ыйлап ийди… ыйлаганда көзүнөн
Көз жаш эмес агып жатты түкүрүк.

ЛЕРМОНТОВДОН

Чыгамын жалгыз… Жылтырап
Туманга чөгөт жол учу.
Түн жыңсыз. Куу чөл тумчугат:
Угулат жылдыз шобурту.

Асманда сайран… Көгүш түн
Асырап уктап жатат жер.
О турмуш сенден не күттүм?!
О неге болдум азапкер?!

Күтпөгөм. Күтпөйм эч нерсе,
Өткөндөр өтсүн кайрылбай.
Башты азат кылган кечтерге
Басылып уктап калгым бар!

Калбаса, бирок түбөлүк,
Кай кеткеним билинбей.
Толкуса тыптынч жүрөгүм.
Жаңырса жашоо дилимде.

Сүйүүнүн жайкын авазы,
Аңкытып турса жанымды.
Шооладай шоокум таратып,
Шуулдап турса калың дуб.

ПОЭЗИЯ

Дүйнө бар мени менен бирге келген,
дүйнө бар мени менен бирге кеткен…
О менин махабатым айтылбай калган,
о менин искусством өрткө күйгөн.
Күндөрүм аян күткөн…
18.10.70-ж.

ТАБЫЛДЫ МУКАНОВ

Дүйнөнү таштап кеттиң кайран гений!
Ал сага тардык кылган ушунчалык.
Мүрзө эми болуп берер сага “кең үй”
сени эми санат кылар ушул жарык.

Чатырап чарт жарылган бул турмушта
не ойлоп, болдуң экен неге куштар?
Өмүрлөр агып жатат бир нук менен
өмүрлөр калып жатат не бир нуска.