Казат Акматов: Архат

- Табигат кээде таш боор, ыйык Миларепам. Карыганда ушинтип айнып калгандар чыгат тура. Болбосо монах Додай кезинде өтө күчтүү кара сыйкыр болчу. Ал каргыш окуп койгон адам демейде көп узачу эмес. Додай адамдын акыл-эсин алып койгонго чоң устат эле. Бир дагы айлакер анын сыйкырынан кутула алган эмес. Ал Сизге кандай өнөр үйрөттү экен, ыйык Миларепам?

Далай-лама өтө чыдамсыздык менен жооп күтүп калды. Анын антип күткөнүн күчөткүсү келгенсип Мани Ясо да саамга ойлонуп, шашпай жооп берди:

- Канчалык ачууланган менен да монах Додай мени кара сыйкырдын эң аёосуз, ташбоор жолуна салган экен, урматтуу таксыр. Далай-лама жандана түштү:

- Кандай жол экен?

- Мен азыр маңдайымда дидаарлашып отурган адамдын психикасына таасир этип, анын «Мен» деген өзүмчүл ички сезимин күчөтө алам.

- Эмне, эмне?! - деди Далай-лама уккан сөзүнө ыраазы болбой дароо тирсиндеп.

- Бул сыйкыр, улуу таксыр, кайсыл адамды болсо да оор мүшкүлгө салчу сыйкыр.

- Ал өзү өтө узак жол, ыйык Миларепам! Мага азыр, мына бүгүн токтоосуз жыйынтык берчү кара сыйкыр керек! Мен Тибет душмандарын тез арада жок кылышым керек. Лама Додай, эмне, башка усул бербедиби? Ушул бир эле жолго салдыбы сизди?! Дагы сураган жоксуңарбы?

- Ушул гана жол. Өзү бийик урматтаган Далай-ламанын нааразы болуп чебеленгенине таңыркаган Мани Ясо аны бир аз тиктеп турду эле, өкүмдөр тайсалдай түштү

- Лама Бусмен тапшырманы толук аткара алган эмес турбайбы. Кайнатасы деп мен аны атайын жиберсем, кара! Анын да мага ичи таза эмес болушу мүмкүн. Сиз байкаган жоксузбу, ыйык Миларепам?

- Менин андай максатым жок эле, урматтуу таксыр.

 - Байкап бериңиз. Анын дегеле кабагы ачылбайт. Шек алып жүрөм. Ал дагы балким Лама Тойбанын таасирине кирип жүргөндүр.

- Лама Бусмен сиз таккан милдетти аткарыш үчүн абдан аракет кылды.

- Алар баары тең ошондой. Сыртынан аракет кылымыш болушат. А ичи кандай экен? Ошону билип бериңиз. Мани Ясо унчуккан жок, башын да көтөргөн жок. Балким ошого кооптондубу, айтор Далай-лама бат эле кайра жумшара түшкөндөй.

- Менин ачууланып атканымды ыйык Миларепа туура түшүнөт деп ойлойм. Аракетимдин баары элибиздин, жерибиздин кызыкчылыгы эмей эмине? Анда эмесе, касиеттүү Миларепа сиздин сөзүңүз. Качан, кай жерден Лама Тойба менен жолугушасыз. Менин адамдарым бардыгын уюштуруп беришет.

 - Сиз кандай айтсаңыз, урматтуу таксыр.

- Колдон келишинче эрте эле болгону жакшы.

- Мен даярмын. Мага негизинен үч шарт керек. Күндүн нуру кайтып, батаар кезде, бетону жок жыгач, же кирпич имаратта, котормочу аркалуу жолуксак болот.

- Эң эле жакшы. Бир гана суроом сиз ал мырзанын «Мен» ин күчөткөндөн кийин кандай иштерди жасашы мүмкүн? Ошого акылым жетпей турат. Ал ансыз деле бой көтөргөн, өзүн ашкере акылдуумун деген неме. Сүйлөшүп көрсөңүз бул дүйнөдө андан мыкты, андан ишкер дегеле адам жок. Ошондой немени ого бетер ээликтирип, иштин баарын таза ойрондоп албайбызбы. Бул бир, экинчиден, Сиздин сыйкырдын натыйжасын качан күтүүгө болот? Эгер кечигип атса тездетүүгө болобу? Анткени Лама Тойба жалгыз эмес, башка да кишилер бар. Кишилер деге ним чыккынчылар!

Мани Ясо дагы бир жолу Далай-ламаны таңыркагансып карады. «Дагы канча кишиңиз бар?» деген көз караш эле. Бирок, азыр ал оюн айткан жок. Далай-ламанын суроосуна жооп берди.

- Кара сыйкырчы Додайдын мантрасы боюнча «Мени» күч алган мырза тез арада эле салабаттуу, өзгөлөрдү урматтаган адам болуудан калат. Андан кийин ар бир пенде ар башка жүрүш-туруш жасашы мүмкүн. Кээ бирөөлөр кылмыш ишине барып, дароо күч органдарынын колуна түшөт. А кээ бирлери андан да аяныч туу тагдырга туш болушат. Бирок бири эрте, бири кеч дегендей. А азыр болсо мага англис тилинен бир котормочу берсеңиз, бир-эки күн аны менен көнүгүү жаса шым керек, улуу урматтуу таксыр....

***

Болжошкон күнү кеч бешимде Мани Ясо менен Лама Тойбанын жолугушуусу Лхасанын борборундагы «Дүнүйө» аттуу жаңы салынган европалык ресторандын кичи залында өтүп жатты. Шыпылдаган узун шыйрак эки кыз улам тынбай келип-кетип атканчакты котормочу жаш жигит эки тарапты тең суу ичүүгө, сок ичүүгө чакырып атты.