Казат Акматов

- Уулум, бүгүнчө бошсуң Эртең күн чыгаар менен дарбазага кел, - деди жанында эч дабышсыз пайда болгон үн. Адилет сүйүнүп кетип обдулду эле малдаш урган буттары кыймылдабай тонкосунан кетип, эки колу менен жер таянып калды.

***

Мейманкананы эптеп таап келсе, Таштан агасы жаймажай китеп окуп керебетте жатат. Адилет бөлмөгө кирди да, өз керебетине бүкүлү жыгылды. Эч сөз айткысы жок. Үч күндөн берки көргөн эч кимге түшүнүксүз кордугуна, андан да мурун агасы аны акыркы эки түнү карабай таштап кеткени үчүн бүткүл ызасы чогулуп мына эми бир келди бейм, жаздыгын кучактап алып солуктап үнсүз ыйлап жиберди.

Ушундай болоорун агасы болжоп жаткан, инисине айтаар сөзү да даяр эле, бирок Таштан көпкө дейре чыдап унчуккан жок. Бугу бир аз чыкпаса Адилет айткан сөздү укпайт да, түшүнбөйт да эле. Акыры бала солуктап атып тыңды.

- Булар биринчи иретте сенин эркиндин күчтүүлүгүн сынашты. Эрк - Тибетке окуйм деп келген адамдын эң негизги сапаты экен. Ошон үчүн мени сага жоло тушкан жок. Атайын келип эскертишти. Барбаганыма таарынба. Андан көрө сени куттуктайм! Мындай көкмелтей экениңди мен да билген эмесмин, таң калдым, - деди Таштан Адилеттин жанына отуруп кежиге чачын уйпалап. Буюрса эртең мына бул жүдөткөн калың жалдан кутуласың

Эмнеге? - деди Адилет көпкө үнсүз жаткандан кийин жаздыктан башын көтөрбөгөн бойдон.

 - Менимче ишиң оңунда, иним. Жанараак келип аты жөнүндү, жердин кайсы точкасында туулганыңды, туулган жылынды, айынды, күнүңдү, саатыңды жазып кетишти. Баарын тактай келгеним жакшы болуптур. Эртең чачынды алат. Сага башка ат коёт. Мындан ары «Адилет» болбойсуң

- Койсончу, байке! - деп Адилет шишиген көздөрү менен жаздыктан башын көтөрүп, Таштанды карады.

***

Эртеси таң эртеңде Далай-ламанын резиденциясы делген Тибеттин эң негизги монастыры Потала жактан зыркырап ызгаар уруп калган экен. Тикелей баскан кишинин көзүнөн жаш агызып, бетинин отун тызылдатат.

«Кечээ, мурдагүнү мындай шамал болгондо өлмөк экем», - деди Адилет өзүнүн Жахан храмын көздөй бурулуп өргө чыга жөнөгөндө. Ал дарбазага жакындап калган кезде таңкы табынууга чакырган кернейдин үнү шамал менен кошо үзүк-созук зунулдады. Адилет билип калган, азыр бир паста храмдын ичи кым-куут болуп эл табынуучу залдарды көздөй жөнөшөт. Мындай беймаалда ага дарбаза ача турган бирөө чыгаары күмөн. Демек көпкө күтүүгө тура келет.

Адилет темир каалганы кичинекей таш менен тыкылдатып коюп оңтойсузданып турду. Бирок, бу сапар Адилеттин жолу болду окшойт, дарбаза тез эле шарт ачылып баягы тааныш үнү «кыый-ч» этти да, автобекетте буларды тосуп чыккан Нгаван Дей чыга келди.

- Кыргыз тууган, келиңиз, -деди ал өтө урмат менен. - Сиз жөнүндө жакшы сөз болду. Бүгүн сиз өтө атактуу, билимдүү ламага барып сынак бересиз.

- Кайсыл сабактан берем?

- Ал сиз менен жөн гана аңгемелешет. Ар кандай темада.

Адилет бат-бат баскан Дейди ээрчип баратып, храмдын короосунун ичин бир сыйра көрүшкө үлгүрүп, бирок негизги көңүлү храмга кире бериштеги узун таш дубалдардын үстүндө орнотулган кызыл-тазыл чимириктерге бөлүндү.

Чимириктер жыгач чөйчөк порумунда жасалып, ичинде май чырактар күйүп, биликтери үлпүлдөйт. Табынууга бараткан адамдар катар тизилген ондогон чими риктерди сөөмөй менен тегеретип кетип атышты. Алардан чыккан назик добуштар бири-бирине куюлушуп отуруп, кандайдыр бир моокум козгой турган музы калык күүгө айланып, храмдын дал кире беришин жаңыртып турду.

- Мынабул бөлмөгө кириңиз, - деди Дей Адилетти бир топ коридорлорду аралатып отуруп апкелген сон Чачы таза кырылган, тегерек бет, кең танолуу көздөрү бакыракай, кырмызы чапанчан Лама жапыз столдун астына буттарын сунуп отурган экен.

 - Мени туурап Лама Цуга салам бер, - деди да, Дей тизелей калып үч жолу жүгүндү. Бүткөн бою билинер-билинбес калтырак баскан Адилет аны туурады.

- Келиниз, Адилет уулум, - деди Лама Цу ордунан умтулуп.

Адилет сүрдөп барып Ламанын маңдайындагы калың жаздыкка бир жамбашын аяр койду.

- Малдаш уруп, түз отуруңуз, кыргыз уулум. Окууга эркиниз жетет көрүнөт. Туулган жылыңыз, аты-жөнүңүздү астрокалендарь боюнча эсептесек үчүнчү көзүңүздүн ачылышына мүмкүнчүлүк бар сыяктуу. Мындай касиет Сириус жылдызынын багымында туулган миллиондордун биринде гана болушу мүмкүн. Албетте эгер сиз аракет кылсаңыз. Лама жооп күткөнсүп Адилетти сынай карап жылмайды. Адилет эч нерсе түшүнбөгөндүктөн ийнин куушуруп жылмайды. Ошого карабастан бул эки адамдын бирине-бири жылдызы түшүп турду.